Beden Eğitimi ÖABT'ye Ders Ders Nasıl Çalışılır? Anatomiden Takım Sporlarına

Anatomi: önce kelime, sonra görsel

Emir Beyazıt anatomiyi "kelime ve görsel ezber dersi" diye tanımlıyor. Başta zorlanmak normal. Terimler oturduktan sonra ders hızlanıyor. Onun görüşüne göre alandaki 17-18 ders arasında, terimleri oturtan aday için sınavda en rahat geçen ders anatomi, çünkü cevabı tartışmaya açık soru çıkmıyor.

Kelimenin ne kadar iş gördüğünü bir örnekle göstermek kolay:

• palmar: avuç içi
• digit: parmak
• karpal: el bileği
• fleksör: fleksiyon yaptıran
• minimi: en küçük

Bu kelimeleri bilen biri "fleksör digiti minimi"nin küçük parmağa fleksiyon yaptıran kas olduğunu, "fleksör karpi" ile başlayan kasların el bileğini büktüğünü kas listesine bakmadan çıkarır. Bir kural daha var: El bileğini hareket ettiren kaslarda adında ulnaris geçenler addüksiyon, radialis geçenler abdüksiyon da yaptırır. Emir Beyazıt'ın yayındaki örneğinde beş altı kelime, yirmi altı kasın görevini çözmeye yetiyor. Kasları tek tek ezberlemeye çalışan aday ise bu tür sorularda takılıyor.

Bunun için bir sözlük defteri tut. Anatomide, fizyolojide ve beslenmede karşına çıkan bilmediğin terimleri yaz. Sporun temellerinde geçen "kolektif", "kümülatif" gibi kelimeler de bu deftere girer. Defteri haftada bir ya da aralıklarla baştan oku. Defterin nasıl tutulacağını yanlış defteri yazımızın sözlük tutma bölümünde ayrıntılı anlattık.

Beslenme ve fizyoloji: sıra neden önemli?

Sağlık derslerinde sıra anatomi, beslenme, fizyoloji. Anatomide hücre, doku, kemik, eklem, kas ve hareket analizi öğreniliyor. Beslenmede karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, mineral, ergojenik yardımcılar ve doping geliyor. Fizyolojideki enerji ünitesine gelindiğinde besin öğeleri zaten bilindiği için en ayrıntılı konular bile yük olmuyor.

MapUzem'in programında bazı konular bu üç derste ayrı ayrı karşına çıkıyor. Mineraller anatomide element düzeyinde, beslenmede tam olarak, fizyolojide hormonlarla bağlantısı üzerinden yeniden işleniyor. Ergojenik yardımcılar ve doping de beslenmede tam, fizyolojide kısaca görülüyor.

Emir Beyazıt'ın fizyoloji dersi 13 üniteden oluşuyor ve üniteler birbirine bağlı. Maksimal oksijen tüketimini (VO2maks) ve anaerobik eşiği tam anlamak için dolaşım ve solunum sistemini de bilmek gerekiyor. Ders bir sırayla ilerlemek zorunda olduğu için bu bağlantılar dolaşım ve solunum ünitesine gelince tekrar kuruluyor. Emir Beyazıt'ın uyarısı net: "Fizyoloji dersini yarıda bırakmayın. Bu bir zincirdir."

Zamanlama da bu sıradan çıkıyor. MapUzem'in programında bu üç derse Ekim'den Mart'a kadar yer ayrılmış. Aylara yayılan bu bölümü sınava bir iki ay kala tek seferde bitirmeye çalışmak çok zor. Anlamadığın bir konuyu bir süre bırakıp başka bir işle uğraşınca, döndüğünde daha kolay oturduğunu görürsün. Bu yüzden sağlık derslerini hafta hafta, oturta oturta götürmek gerekiyor.

Hormonlarda önce tablo. Hormonlar konusundan soru geliyor ve sorular çoğunlukla "hangi bezden salgılanır, ne yapar" düzeyinde kalıyor. Önce üç sütunlu bir tablo kur: bez, hormon, görevi. Tabloyu kavram haritasına çevir, her hormona kısa bir kod ver (adrenalin için "savaş ya da kaç" gibi). Konu çok zor geliyorsa ilk turda yalnız tabloyu ezberle. "Vücutta su azalınca şu salgılanır" türünden ikinci katman bilgileri ikinci turda ekle.

Fiziksel uygunluk ve antrenman bilgisi: hepsini değil, en çok anlatılanı

Fiziksel uygunluk test ezberi isteyen bir ders ve literatürde 200 civarında test var. Emir Beyazıt bunların en fazla 40'ını anlatıyor. Seçimin ölçütü, fiziksel uygunluk kitaplarında en çok anlatılan ve sınavda çıkma ihtimali en yüksek testler olması. O 40'ın dışından soru gelirse büyük ihtimalle adayların çoğu yapamaz. Bunu baştan kabul edip 200 testin peşine düşmemek gerekiyor. Bu sınır çizme mantığını her detayı ezberlemek gerekir mi sorusunu ele aldığımız yazıda açtık.

Antrenman bilgisinde de aynı ölçü geçerli. Okulda gördüğünün bir adım ötesine geç ama ayrıntıda boğulma.

Takım sporları, atletizm, cimnastik: oku, izle, gör

Kural kitapçığını parça parça oku. Spor branşlarının kurallarından çok soru geliyor ve sorular federasyonların resmî kural kitapçıklarındaki cümlelere çok yakın kuruluyor. Emir Beyazıt'ın hatırlattığı voleybol sorularından biri, ralli sürerken saha dışındaki hakem donanımına çarpan oyuncuyla ilgiliydi. Cevap kitapçıktaki cümlenin kendisiydi. Kitapçığı bir oturuşta bitirmeye çalışma. Bölümlere ayır: bir gün oyuncu değişikliği, ertesi gün hakemler, sonra fauller, sonra süreler. Kitapçığı tek oturuşta bitirmeye çalışınca okuma çoğu zaman yarıda kalıyor. Günlere bölünce gerçekten bitiyor.

Maç izle. Sınav yılında haftada bir voleybol, hentbol ya da basketbol maçı izlemek hem dinlenme hem öğrenme. Emir Beyazıt basketboldaki 3, 5 ve 8 saniye kurallarını, 24 saniyelik şut saatini ve saatin 14 saniyeye döndüğü durumları maç izleye izleye öğrendiğini anlatıyor. Kuralı oyunun içinde görmek, kitapçıktaki cümleyi akılda tutmayı kolaylaştırıyor.

Sosyal medya akışını sporla doldur. Atletizm, cimnastik ve anatomi paylaşan sayfaları takip et. Yüksek atlama tekniğini, cimnastik hareketlerini, kasların çalışmasını gösteren animasyonları sık sık gör. İlk başta hiçbir şey anlamasan da bu görüntüler göz aşinalığı kuruyor. Ders o konuya geldiğinde sıfırdan başlamıyorsun.

Eğitsel oyunlar ve psikososyal dersler

Eğitsel oyunlarda her oyunun nasıl kolaylaştırılıp zorlaştırılacağını gösteren kısa bir tablo yap. Tablonun hepsini bir oturuşta ezberlemeye çalışma. Bir soru çözdüğünde sorudaki oyunun satırına dön, oyunun nasıl kolaylaşıp zorlaştığını oku. Yanındaki bir iki oyuna da bakıp kapat.

Psikososyal derslerde sık görülen hata, dersi dinleyip "her şeyi öğrendim" deyip bir daha açmamak. Dinlediğin dersi tekrar etmeyen aday sınavda kavramları birbirine karıştırabiliyor.

Hangi derse önden gidilebilir?

Ritim eğitimi ve dans, atletizm, cimnastik önden gidilebilecek dersler. Vaktin varsa ana programın yanında bunlardan birini koyabilirsin. Yalnız AGS'ye çalışıyorsan ve alana nereden başlayacağını soruyorsan cevap anatomi: Not almadan, yalnız aşinalık için anatomi derslerini açıp dinle.

Önden gitmek, dersi erken bitirip bırakmak anlamına gelmemeli. Emir Beyazıt'ın deyişiyle "erken bitirmek iyi bir şey değildir."

Her derste ortak olan: konu bitince soru

Hangi ders olursa olsun konu bittiği gibi o konunun sorularını çöz. Biten dersi rafa kaldırmak yerine haftalık rutinine o dersten soru ve branş denemesi koy. Bunun neden önemli olduğunu ve konu sınırını nasıl çizeceğini her detayı ezberlemek gerekir mi yazısında anlattık.

Çıkmış soruları ne zaman çözmeye başlaman gerektiğini çıkmış sorular ne zaman çözülmeli yazısında, sağlık derslerindeki soru kalıplarını da ÖSYM sağlık derslerinde nasıl sorar yazısında bulabilirsin.

İlgili içerikler

• Beden Eğitimi ÖABT ders içerikleri ve en çok soru gelen alanlar
• ÖSYM sağlık derslerinde nasıl sorar?
• Yanlış defteri nasıl tutulur?
• Çıkmış sorular ne zaman çözülmeli?
• MapUzem'de sarmal içerik akışı
• Beden Eğitimi ÖABT yazılarının tümü