ÖABT Soru Kalıpları: Sağlık Derslerinde ÖSYM Nasıl Sorar?

Sağlık dersleri derken hangi altı dersi kastediyoruz

Beden Eğitimi ÖABT'de "sağlık dersleri" diye anılan grup, insan vücudunun yapısını, çalışmasını ve yüklenmeye verdiği cevabı ele alan altı derstir: Anatomi ve Kinesyoloji, Egzersiz Fizyolojisi, Antrenman Bilgisi, Fiziksel Uygunluk, Egzersiz ve Beslenme, Sağlık Bilgisi ve İlk Yardım. Spor branşları, spor tarihi, psikososyal dersler ve eğitim bilimleri bu grubun dışında kalır; oradaki soru kalıpları farklı işler, bu yazının konusu değil.

Bu altı dersi birlikte ele almamızın nedeni, taramada aynı kalıpların birden fazla derste görülmesi. Bir kalıbı anatomide çözmeyi öğrenen aday, aynı kalıbı fizyolojide de tanır.

1. "Değildir" sorusu: dört doğru, bir yanlış

En yaygın kalıp bu. Soru kökü "...değildir", "...olmayan", "...arasında yer almaz" biçiminde kurulur; beş seçeneğin dördü doğru bilgi, biri ya yanlış ya da listenin dışında kalan bir öğedir. Taramada bu kalıp altı dersin beşinde ve sekiz yılın her birinde görüldü — yani sınava girdiğinde bu tipten soru göreceğin neredeyse kesin.

İki tuzağı var. Birincisi okuma hatası: "değildir"i gözden kaçırıp ilk doğru gördüğün seçeneği işaretlemek. İkincisi eksik liste bilgisi: bir kavramın altındaki dört-beş maddeyi tam bilmiyorsan, "hangisi dışarıda" sorusuna cevap veremezsin. Bu yüzden sağlık derslerinde listeleri (kasılma türleri, enerji sistemleri, ilk yardım basamakları gibi) yarım öğrenmek, hiç öğrenmemekten çok farklı değil.

2. Görsel sorular: 2023'ten beri her yıl artıyor

Bir hareketin görseli verilir, seçeneklerde kas listeleri sunulur; dört seçenek doğru kasları içerir, beşinci (cevap) başka bir listeden kas barındırır. Bu "görsel + liste karşılaştırması" kalıbı sekiz yılın ikisinde net olarak doğrulandı. Ama asıl önemli bulgu şu: görsel soru eğilimi 2023'ten itibaren art arda artıyor — 2023, 2024, 2025 ve 2026'nın hepsinde görsel soru var.

Bu, anatomi ve kinesyolojiyi metinden çalışan adayın aleyhine bir eğilim. Kas-hareket eşleşmesini figür üzerinden görmeden öğrenen aday, sınavda görseli ilk kez orada görüyor. Çalışma malzemende görsel yoksa eksik çalışıyorsun demektir.

3. Kavram tanımlatma: her yıl farklı terim

Bir sağlık dersinin sınavında sekiz yılın altısında "isimlendirilmiş kavramı tanımlat" kalıbı çıktı: özel bir terim veriliyor, ne olduğu ya da hangi durumu anlattığı soruluyor. Dikkat çekici olan, her seferinde farklı bir terim kullanılması. Yani "geçen yıl çıktı, bu yıl gelmez" varsayımı da, "geçen yıl çıktı, bu yıl da gelir" varsayımı da yanlış — gelen, kalıbın kendisi; terim değişiyor.

Bunun çalışma karşılığı bir terim sözlüğü tutmak. Sağlık derslerinde her konunun altında üç-beş özel terim var; bunları kendi cümlenle tanımlayamıyorsan o konu bitmemiştir.

4. Roma rakamlı önermeler, vaka ve sıralama soruları

Kalan üç kalıp daha az sıklıkta ama düzenli geliyor:

Roma rakamlı sorularda bir önermeyi yanlış değerlendirmek tüm soruyu götürür; bu kalıp "yarı bilgi"yi en sert cezalandıran tiptir. Vaka sorularında ise kavramı ezbere bilmek yetmez, iki durum arasındaki farkı üretmen gerekir — sağlık derslerinde en çok bu kalıp "biliyordum ama yapamadım" dedirtiyor.

Çeldiriciler nasıl kuruluyor

Yanlış seçenekler rastgele değil. Taramada iki mantık öne çıktı:

• Aynı kavram ailesinden komşu terim. Doğru cevap bir listenin üyesiyse, çeldiriciler o listenin diğer üyeleridir. Kasılma türlerinden biri soruluyorsa şıklarda öbür kasılma türleri durur.
• Ters hareketin ya da ters yönün kavramı. Sorulan sürecin karşıtı bir seçenek olarak konur. 2026 ÖABT'de kas kütlesinin azalmasıyla ilgili soruda doğru cevap atrofiyken, kas büyümesini sınırlayan myostatin çeldirici olarak yer almıştı.

İkisinin ortak dersi şu: bir kavramı tek başına değil, ait olduğu aileyle ve karşıtıyla birlikte öğren. ÖSYM'nin çeldiricisi tam olarak oradan geliyor.

50 soruluk sınavda sağlık derslerinin ağırlığı

2025'te ÖABT oturumu 75 sorudan 50 soruya indi. İlk bakışta "her dersten daha az soru gelecek" gibi görünüyor. Gerçek bunun tam tersi:

Altı dersin hiçbirinin payı düşmedi. Üçünün soru sayısı hiç değişmedi, ikisinin biri azaldı — ama azalanların bile payı arttı, çünkü paydadaki soru sayısı daha hızlı düştü.

Toplamda sağlık dersleri iki soru kaybetti; buna karşılık sınav içindeki ağırlığı %28'den %38'e çıktı. Yani 50 soruluk ÖABT'de her beş sorudan neredeyse ikisi sağlık derslerinden geliyor.

Bunun çalışma karşılığı net: soru sayısı düştü diye sağlık derslerine ayırdığın zamanı kısmak, sınavın matematiğine ters. Kısılması gereken varsa payı düşen derslerden kısılmalı.

İki gözlem daha var. 2026'da moleküler ve hücresel düzeye inen sorular belirgin biçimde arttı; önceki yılların daha kavramsal, tanım ağırlıklı sorularından bir sapma bu. Tek yıllık bir veri olduğu için "yeni norm" demek erken, ama 2027'ye hazırlanırken mekanizma sorularını hafife almamak gerek. Ayrıca derslerin sınav içindeki sırası zaman zaman kayıyor — bir dersin sorusu, başka bir dersin alışılmış sırasında karşına çıkabiliyor. Sınavda "burada anatomi bitti, artık fizyoloji" diye rahatlamak yanlış.

Bu kalıplara nasıl çalışılır

Bilgiyi öğrenmek işin yarısı; diğer yarısı bilgiyi kalıbın istediği biçimde geri çağırabilmek. Sağlık dersleri için dört alışkanlık yeterli:

1. Her listeyi eksiksiz öğren ve "hangisi dışarıda" diye kendine sor.
2. Anatomiyi görselle çalış; kas-hareket eşleşmesini figürden tanı.
3. Her konu için terim sözlüğü tut, tanımı kendi cümlenle yaz.
4. Kavramı komşusu ve karşıtıyla birlikte öğren; çeldirici oradan gelecek.

MapUzem'de çıkmış soru nasıl işleniyor

MapUzem'de çıkmış soru, sezonun sonuna bırakılan bir tekrar değil, başlangıç noktası: eğitim yılı 5 Ekim 2026'da Çıkmış Soru Analiz Kampı'yla açılıyor (2025-2026'da 39 ders, 61,7 saat) ve sınav öncesinde Ne Sordu Ne Sorar Kampı'yla (43 ders) aynı sorulara bu kez tahmin gözüyle dönülüyor. Aradaki temel konu anlatımı, etüt ve son düzlük aşamalarıyla birlikte bir konu yıl boyunca en az on kez farklı biçimde karşına çıkıyor; MapUzem bu yönteme sarmal içerik akışı diyor. 2025-2026'da bu sistemle toplam 649 ders, 933 ders saati işlendi; 2025 ÖABT'de ilk 10'daki adayların 8'i MapUzem öğrencisiydi.

Bu yayınları izle

Bu yazıdaki alıntılar Şampiyonlar Konuşuyor yayınlarından alındı — 2020'den bu yana her sonuç döneminde derece yapan kursiyerlerimizle yaptığımız canlı sohbetler. Yayınların tamamını YouTube'da izleyebilirsin:

• Şampiyonlar Konuşuyor — tüm yayınlar (oynatma listesi)

İlgili içerikler

• Beden Eğitimi ÖABT yazıları — kümenin ana sayfası
• BESYO ÖABT ders içerikleri ve en çok soru gelen kritik alanlar — hangi dersten kaç soru geldiğinin karşılığı
• ÖABT ve Beden Eğitimi ÖABT nedir — sınavın genel yapısı