AGS Tarih ve Coğrafya Nasıl Çalışılır? Konu Ele, Ders Değil

Ders bırakmak yok, konu elemek var

Eski sistemde soru sayısı fazlayken bir dersi tamamen bırakıp kalan bölümlerde yüksek net yapmak mümkündü. Beyazıt da kendi hazırlık yılında bir dersi bu şekilde elediğini anlatıyor. AGS'de soru sayısı azaldığı için bu hesap artık tutmuyor.

Yine de bir istisna var. Diğer bütün bölümlerden neredeyse tam yapacağından gerçekten eminsen bir dersi bırakmayı düşünebilirsin. Bu konuda en küçük şüphen varsa tarihe ve coğrafyaya da emek vermen gerekir.

Önerilen yol, dersi değil konuyu elemek. Bütün konulara bir kez bak, yapabileceklerini belirle ve emeğini oraya yoğunlaştır. Az soru gelen bir derste her konuya eşit saat harcamak yerine, getirisi yüksek konuları seçmek daha verimli.

Tarihte emeği nereye vereceksin?

Beyazıt'ın tarih için önerdiği düzen iki hızlı:

İlk üniteler: izle, soru çöz, devam et. İlk Türk tarihi, Türk-İslam tarihi gibi ilk ünitelerde uzun mesai harcama. Konuyu dinle, sorusunu çöz, bir sonrakine geç. Bu konuları sonradan soru çözerek, kısa okumalarla ve sene sonu genel tekrarında pekiştirirsin.

Osmanlı kültür-medeniyet, Osmanlı kuruluş ve İnkılap Tarihi: daha fazla aktif çaba. Bu konulara geldiğinde kavram haritası çiz, kronolojik olaylar için zaman şeridi hazırla, ezber kartı kullan. Emeğinin büyük kısmı buraya gitmeli.

Bunun gerekçesi basit: Günün 24 saati var ve hangi derse ne zaman ne kadar vakit ayıracağını akıllıca planlaman gerekiyor.

Beyazıt'ın gözlemi: tarih artık "bilgi + yorum" soruyor

Beyazıt'a göre AGS tarih soruları eski KPSS sorularından farklı: Artık salt bilgi soruları çok yer almıyor. Bilgi ile okuduğunu anlama birlikte ölçülüyor.

Bu yüzden ayrıntı kaygısıyla kendini yıpratma. Bir antlaşmayı imzalayan komutanın yardımcısının adını unuttun diye panik yapmana gerek yok. Olayın sebebini, sonucunu ve bağlamını kavramak, tek tek isim ezberlemekten daha çok işine yarar.

Kavram haritanı ve kodlamanı kendin yap

Hazır kavram haritası almak cazip gelebilir. Beyazıt'ın uyarısı açık: Kavram haritası yapmanın kendisi öğretiyor. Başkasının hazırladığı haritayı duvara asıp ara sıra bakmanın pek faydası yok. Öğrenme, haritayı oluştururken düşündüğün o süreçte gerçekleşiyor.

Önerdiği yöntem iki aşamalı:

1. Önce notla yap. Notlarını açıp onlara bakarak kavram haritasını oluştur.
2. Sonra notsuz yap. Aynı haritayı bu kez notlara bakmadan yeniden çiz.

Bu yöntemi yalnız tarih için değil, ezberlemekte zorlandığın her konu için uygulayabilirsin. Notsuz çizebildiğinde, sınavda soruyu okurken haritanın kâğıttaki yeri bile aklına gelir.

Kodlama için de aynı kural geçerli. Beyazıt yayında, III. Mustafa döneminde açılan deniz mühendishanesini hatırlamak için bir kodlama örneği verdi: "Bahriyeli" deniz demek; III. Mustafa'yı adında "deniz" geçen tanıdık bir futbol teknik direktörüyle eşleştirmek. Ama hemen ekledi: Bu kodlamayı sakın alma. O ismi tanımayan biri için hiçbir anlam taşımaz. Kodlaman sana ait olmalı. Saçma görünse de olur, kodlama zaten biraz saçmadır. Önemli olan senin zihninde bir bağ kurması.

Coğrafya: dilsiz haritayı kendin doldur

Coğrafyada Beyazıt'ın altını çizdiği yöntem dilsiz harita. Boş bir harita çıktısı al ve kendin doldur. Bir videoyu defalarca izlemek yerine, videoyu bir kez izledikten sonra dilsiz haritayı doldurmak çok daha işe yarar.

Coğrafyayı bitirmiş ya da bitirmeye yakın olanlar için katman katman çalışma öneriliyor. Her hafta coğrafyanın tek bir başlığına odaklan:

• Bu hafta yer şekilleri: o başlıktan soru çöz, birkaç akşam kısa okuma yap.
• Gelecek hafta akarsular ve göller.
• Sonraki hafta başka bir başlık.

Böylece en az saatle en yüksek verimi alırsın. Yeni başlayanlar ise önce normal akışında konuları bitirmeli, bu yöntemi tekrar döneminde kullanmalı.

Ders bitti, rafa kalkmaz

Tarih ya da coğrafya bittiğinde onu tamamen programdan çıkarmak, birkaç ay sonra unutmanın en kısa yolu. Beyazıt'ın örneği şöyle:

Bu düzende tarih ve coğrafyanın yükü minimuma iner. Haftada birkaç saatle ikisini de canlı tutarken kalan zamanını Türkçeye, matematiğe ya da eğitim bilimlerine verebilirsin.

Beyazıt bir de şu uyarıyı yaptı: Program kendini yavaş yavaş inşa eder ve bu süreçte dengeler kayar. Türkçe netin artarken tarih düşebilir, tarihe yüklenince eğitim bilimleri düşebilir. Bunu bilerek ilerle ve kararlarını bu dalgalanmayı görerek ver.

Tarih ve coğrafyayı bitirdiysen video izlemeye geri dönmek yerine düzenli soru çözümü, düzenli okuma ve ezber çalışması daha faydalı olur.

Çıkmış sorulara hâkim ol

Beyazıt yayında katılımcılardan bir söz istedi: Çıkmış soruları o kadar iyi bilelim ki hoca bir konuyu anlatırken "Hocam, bu konudan şu yıl soru gelmişti" diyebilelim. Amaç her sorunun yılını ezberlemek değil. Hangi konunun nasıl sorulduğunu bilip boşa emek harcamamak.

Tarih ve coğrafya gibi az soru gelen derslerde bu farkındalık özellikle değerli. Çıkmış sorular, emeğini hangi konuya yoğunlaştıracağını gösteren en sağlam rehber.

İlgili içerikler

• AGS yazıları
• AGS için günde kaç saat çalışılmalı?
• Eğitim bilimleri nasıl çalışılır? AGS için 5 kural
• Çıkmış sorular ne zaman çözülmeli?